Panteon pomorski


Dyskusje o wierzeniach naszych przodków i o tym, co wiemy o nich dzisiaj.

Moderator: Kapelusznik

Post Cz lut 07, 2008 7:40 pm

Panteon pomorski

Fragment mojego opracowania dotyczacego bogow czczonych na terenie Pomorza Zachodniego:

Określenie panteonu dawnych Słowian jest kwestią dość problematyczną, głownie z powodu, wspomnianego już niedostatku źródeł pisanych. Średniowieczne misje chrystianizacyjne również nie przyczyniły się do lepszego poznania tej tematyki. Przeciwnie wręcz, zatarły i tak już mętny obraz, poprzez niszczenie posągów bóstw, i ich świątyń, wycinanie świętych gajów a nierzadko również i kapłanów. Nieliczne wzmianki, w zapiskach chrześcijańskich kronikarzy, nie mogą być uważane za zbyt wiarygodne, jeśli weźmie się pod uwagę ich zaangażowanie polityczne, oraz skłonność do koloryzowania (celuje w niej zwłaszcza Jan Długosz). Stąd też wiodąca rola w rekonstrukcji dawnych wierzeń przypada archeologii i mitologii porównawczej.

Centralną rolę w panteonie Pomorzan zajmował najprawdopodobniej Świętowit, pełniący funkcję boga jowiszowego, a więc ojca wszystkiego co żyje, strażnika praw, boga niebios, burzy, a także urodzaju. Jego świętym zwierzęciem był koń o białej maści. Badacze uważają go zwykle, za odpowiednik Peruna zawierający również w sobie pewne cechy Swaroga – Swarożyca . O jego związkach z kultem lunarnym może świadczyć róg, będący jego atrybutem, a także funkcja wróżebna. Wywodzi się stąd teoria, że mógł on być pozostałością dawniejszego kultu lunarnej bogini płodności i losu ludzkiego . Świętowit był również bogiem wojny i zwycięstwa, władającym świętą mocą . Badacze uważają jednak, że cechy te pojawiły się u niego później, w wyniku zagrożenia wspólnoty plemiennej przez obce ludy a przez to podniesieniu się znaczenia rzemiosła wojennego. Główne miejsce jego kultu znajdowało się w Arkonie, był jednak również czczony na Pomorzu.

W Szczecinie, Bernie i na Wolinie znajdowały się świątynie Trygława, pana sztormów i wojny. Przedstawiany był w postaci trzygłowego posągu, którego twarze miały symbolizować władzę nad niebem, ziemią i podziemiem . Przypisuje mu się również solarny charakter. I to bóstwo posiadało konia wróżebnego, tym razem karej maści, co jak wskazuje Aleksander Gieysztor świadczyłoby o jego chtonicznym charakterze . Pozwalałoby to porównać go z Welesem, bogiem płodności magii i zaświatów. Tłumaczyłoby to również jego solarny charakter, jako związany z przemianą pór roku. Podobne przekazy, łączące słońce z działalnością, lub krainą boga podziemi powtarzają się w wielu kulturach. Można tutaj wymienić chociażby mitologię Egiptu, Mezopotamii, Fenicji, Syrii czy ludów Nordyckich. O istnieniu podobnych przekazów w kręgu kultury słowiańskiej, świadczyć może chociażby postać Swarożyca – kowala niebieskiego, który miał ukuć słońce i umieścić je na niebie. Nie sposób nie zauważyć tutaj podobieństwa do bałtyjskiego Telawela pełniącego prawie identyczną funkcję. Był on wyposażony w ogromny młot, którym rozbił bramy potężnego zamku, gdzie zły król miał uwięzić słońce na czas zimy. Kolejną wskazówką, która pozwalałaby łączyć Trygława z Welsesem jest właśnie posiadanie trzech twarzy, które dawniejsi badacze zwykli błędnie rozumieć jako przekształcony obraz trójcy świętej. Jeśli jednak odczyta się je, jako symbol panowania nad trzema światami, narzuca się związek z kosmologią szamanistyczną. Dzieli ona świat na trzy poziomy: dolny, środkowy i górny. Dolny świat jest miejscem bytowania zmarłych i demonów, środkowy poziom jest światem ludzi, górny zaś zamieszkany jest przez boskie istoty . Byłby więc Trygław bogiem magii, patronującym wyprawom czarowników na inne plany istnienia. Być może związek z tym miałoby również przypisanie do niego konia – zwierze to w wielu kulturach łączone było z szamanami, pod jego postacią przedstawiano często duchy wspomagające czarowników w podróżach.

nny bóg, o charakterze marsowym czczony był w Wołogoszczy i w Obli. Jego imię tłumaczyć można jako „Młodym zwycięzca”. Był to pan wojny i siły, prawdopodobnie związany również z kultem płodności. Należała do niego przechowywana w świątyni złota tarcza – będąca bez wątpliwości symbolem solarnym.

Powyższych bogów można uznać za główny trzon pomorskiego Olimpu. Mitologia porównawcza wskazuje na istnienie jeszcze kilku bóstw, wśród których jednym z najważniejszych byłaby z pewnością postać bogini ziemi, odpowiadającej za urodzaj i związanej z kultem księżyca. Stanowiłaby ona pozostałość ustroju matriarchalnego. Dowodem na jej istnienie mogą być zwyczaje ludów Pomorza przejawiające się w odbywaniu aktu płciowego i momentu poczęcia na polu żniwnym – które opisał Witold Tyloch . Innego typu przesłanek dostarczają urny twarzowe odnajdywane przez archeologów na omawianych ziemiach . Urny te ozdobione są właśnie kobiecym obliczem (stąd ich nazwa), które interpretuje się jako przedstawienie chtonicznej bogini ziemi. Byłaby ona panią narodzin, życia i śmierci. Ten wyrazisty trójpodział również wskazywałby na jej lunarny charakter przedstawiany przez kultury pierwotne w trzech postaciach Wielkiej Bogini: Dziewicy, Matce i Starej Kobiecie . Częste sceny łowieckie oraz wyobrażenia jeleni, które również pojawiają się na wspomnianych urnach nakazywałyby również łączyć tą boginię ze sferą łowów, co upodobniałoby ją do Artemidy Ilirów – ludu, który miał w tym okresie wpływ na kulturę Pomorza . Brak jednak jednoznacznych dowodów pisanych aby ustalić chociażby imię tej postaci. Problem ten dotyczy również pozostałych bogów, których istnienie i kult pozostaje jedynie w sferze spekulacji.

Post Cz lut 07, 2008 10:58 pm

Stanowiłaby ona pozostałość ustroju matriarchalnego. Dowodem na jej istnienie mogą być zwyczaje ludów Pomorza przejawiające się w odbywaniu aktu płciowego i momentu poczęcia na polu żniwnym


Jeszcze poza odbywaniem stosunku płciowego wbija się w ziemię kij, albo miecz i chyba czytałem gdzieś o przetarganiu nagiej kobiety przez pole, ale nie jestem tego do końca pewien. No i to, co opisałeś to chyba ma zasięg ogólnosłowiański.
Generalnie ciekawie przedstawione i też opowiedziane o tych sporach uczonych panów nad chtonicznością Trzygłowa.
Avatar użytkownika

Mecenas Sztuki
Mecenas Sztuki

Posty: 946

Dołączył(a): Pt kwi 18, 2008 1:42 pm

Lokalizacja: z Gór

Post So sty 24, 2009 7:47 pm

Wiesław napisał(a):chyba czytałem gdzieś o przetarganiu nagiej kobiety przez pole, ale nie jestem tego do końca pewien.

Chodzi o nagą dziewicę którą prowadzono przez pole i obmywano wodą, aby sprowadzić deszcz.
Każdy jest, kowalem własnego losu

Post N lut 01, 2009 11:53 am

Nie tylko prowadzono, targano ją też po ziemi, żeby ziemia nabrała płodności. Zwyczaj z moich okolic(południe Pomorza).

Powrót do MITOLOGIA SŁOWIAŃSKA

Kto przegląda forum

Użytkownicy przeglądający ten dział: Brak zidentyfikowanych użytkowników i 2 gości


cron



Śnienie - rozwój - warsztaty

Powered by phpBB © 2000, 2002, 2005, 2007 phpBB Group.
Designed by ST Software for PTF.
Przyjazne użytkownikom polskie wsparcie phpBB3 - phpBB3.PL
phpBB SEO
Time : 0.158s | 11 Queries | GZIP : Off